Czy w dzisiejszym świecie jest jeszcze miejsce na nierozerwalne małżeństwo? Dykasteria Nauki Wiary w najnowszym dokumencie „Una caro” nie tylko odpowiada twierdząco, ale ukazuje monogamię jako przestrzeń najwyższej wolności. Dokument, podpisany przez papieża Leona XIV, stanowczo potępia traktowanie drugiej osoby jako środka do zaspokojenia własnych potrzeb.

W liturgiczne wspomnienie Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny (21 listopada) papież Leon XIV zatwierdził nową notę doktrynalną, która ujrzała światło dzienne we wtorek, 25 listopada. Dokument zatytułowany „Una caro. Elogio della monogamia” (Jedno ciało. Pochwała monogamii) to duszpasterska i teologiczna odpowiedź Kościoła na współczesny kryzys relacji.

Tekst uderza w samo sedno dzisiejszych dylematów: z jednej strony mierzy się z rosnącą popularnością poliamorii na Zachodzie, z drugiej – z kwestią poligamii w kulturach afrykańskich. Przede wszystkim jednak jest to hymn na cześć miłości wyłącznej, która – wbrew pozorom – nie jest ograniczeniem, lecz „otwarciem na nieskończoność”.

Niebezpieczna iluzja „człowieka bez granic”

Kardynał Víctor Manuel Fernández, prefekt Dykasterii, we wstępie do dokumentu zwraca uwagę na pułapkę współczesności. Rozwój technologiczny i kultura konsumpcjonizmu wmawiają człowiekowi, że jest istotą pozbawioną ograniczeń. To prowadzi do błędnego przekonania, że miłość do jednej osoby jest czymś archaicznym i niewystarczającym.

Nota „Una caro” stawia sprawę jasno: poliamoria, poligamia czy cudzołóstwo opierają się na złudzeniu. Dokument przywołuje myśl filozofa Emmanuela Lévinasa, wskazując, że intensywności relacji nie da się zbudować poprzez mnożenie partnerów („kolejne twarze”), lecz poprzez pogłębianie więzi z tą jedną, wybraną osobą.

Małżeństwo to nie posiadanie…

Jednym z najmocniejszych punktów nowego dokumentu jest zdecydowane potępienie wszelkich form przemocy w związku – nie tylko fizycznej, ale i psychicznej. Watykan przypomina: „małżeństwo nie jest posiadaniem”.

Dykasteria przestrzega przed traktowaniem współmałżonka jako „środka do zaspokojenia własnych niezaspokojonych potrzeb” czy „lekarstwa na własną pustkę”. Dominacja, kontrola, presja psychiczna czy tłamszenie drugiej osoby zostały nazwane wprost „brakiem czci wobec godności” partnera.

Zdrowa relacja małżeńska, czyli „my dwoje”, opiera się na wzajemności dwóch wolności. Dokument podkreśla coś, o czym często zapominamy w duszpasterstwie rodzin: prawo do pewnej autonomii. Małżonkowie powinni szanować swoją potrzebę chwilowej samotności czy refleksji. Jak czytamy w nocie, „osoba nie zatraca się w związku, nie stapia się z ukochaną osobą”, a prawdziwa miłość nigdy nie dąży do „pochłonięcia” drugiego.

Płodność i seksualność to radość!

Dokument porusza również delikatną kwestię pożycia małżeńskiego, odchodząc od rygorystycznego postrzegania seksualności wyłącznie przez pryzmat prokreacji.

Choć płodność jest naturalnym owocem miłości, nota wyraźnie zaznacza: „nie oznacza to, że musi to być wprost celem każdego aktu seksualnego”. Małżeństwo bezdzietne zachowuje swoją pełną wartość i istotę. Seksualność ukazana jest jako „wspaniały dar Boga”, który ma służyć budowaniu jedności i byciu darem dla drugiego.

Nota czerpie tu z dziedzictwa św. Jana Pawła II i jego „zasady personalistycznej”, przypominając, że współmałżonka można i należy „jednocześnie kochać jako osobę i go pragnąć”, nigdy jednak nie sprowadzając go do roli przedmiotu.

Wychowanie do miłości w epoce social mediów

Watykan dostrzega destrukcyjny wpływ mediów społecznościowych, gdzie zanika wstyd, a mnoży się przemoc symboliczna. Odpowiedzią na „postmodernistyczny indywidualizm” ma być nowa pedagogika miłości.

Kościół wzywa do ukazywania młodym monogamii nie jako „moralnego przymusu”, ale jako „inicjacji do wielkiej miłości”. Wierność jest możliwa, gdy opiera się na fundamencie, jakim jest świadoma decyzja o wyłączności.

Małżeństwo otwarte na świat

Na koniec dokument przypomina, że chrześcijańskie małżeństwo nie może zamknąć się w „egoizmie we dwoje”. Para małżeńska realizuje się w pełni dopiero wtedy, gdy wychodzi do innych – angażując się w życie społeczności i pomoc ubogim. To właśnie ten społeczny wymiar miłości chroni związek przed toksycznym skupieniem się wyłącznie na sobie.

Nota „Una caro” to zaproszenie do pracy nad związkiem. Zachęca do szczerych rozmów, gdy pojawia się dystans, oraz do wspólnej modlitwy, która jest „cennym środkiem” pozwalającym miłości dojrzewać. To dokument pełen nadziei, który przypomina słowa św. Augustyna: „Daj mi człowieka, który kocha, a poczuje, o czym mówię”.