Dziś w kościołach w całej Polsce kapłani posypują głowy wiernych popiołem. Środa Popielcowa otwiera w Kościele katolickim okres Wielkiego Postu – czterdziestodniowy czas pokuty, modlitwy i przygotowania do najważniejszych chrześcijańskich świąt: Zmartwychwstania Pańskiego.

Wierni od rana gromadzą się na liturgii, by w geście pokory przyjąć na swoje głowy symboliczny popiół. Ten starożytny znak, sięgający korzeniami tradycji biblijnej, jest wymownym przypomnieniem o kruchości ludzkiego życia, ale przede wszystkim – wezwaniem do metanoi, czyli przemiany myślenia i serca.

Dlaczego sypie się popiół?

Podczas obrzędu posypania głów popiołem kapłan wypowiada jedną z dwóch biblijnych formuł:

„Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz”

lub

„Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”.

Popiół używany w dzisiejszej liturgii przygotowywany jest ze spalonych palm, które zostały poświęcone w Niedzielę Palmową poprzedniego roku. To symboliczne zamknięcie cyklu – gałązki, którymi witano Chrystusa jako Króla, dziś stają się znakiem naszej przemijalności i grzeszności, którą chcemy spalić w ogniu Bożej miłości. Gest ten nie ma jednak prowadzić do smutku, lecz do otrzeźwienia i skierowania wzroku na to, co wieczne.

Trzy filary Wielkiego Postu

Rozpoczynający się dziś okres liturgiczny nawiązuje do czterdziestu dni, które Jezus spędził na pustyni na modlitwie i poście. Kościół zachęca, aby ten czas przeżyć, opierając się na trzech tradycyjnych filarach pobożności:

• Modlitwa. Czas na pogłębienie relacji z Bogiem, udział w nabożeństwach Drogi Krzyżowej czy Gorzkich Żali.
• Post. Dobrowolne wyrzeczenie się przyjemności, pokarmów czy rozrywek, aby zapanować nad ciałem i otworzyć się na ducha.
• Jałmużna. Konkretny gest miłosierdzia wobec potrzebujących, dzielenie się nie tylko pieniędzmi, ale i czasem.

Post ścisły – o czym należy pamiętać?

Warto przypomnieć, że Środa Popielcowa jest jednym z dwóch dni w roku (obok Wielkiego Piątku), w których katolików obowiązuje post ścisły. Oznacza to połączenie postu ilościowego z jakościowym:

• Wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych obowiązuje wszystkich wiernych, którzy ukończyli 14. rok życia.
• Ograniczenie ilości posiłków (jeden do syta i dwa lekkie) dotyczy osób pełnoletnich do rozpoczęcia 60. roku życia.

Choć udział we Mszy Świętej w Środę Popielcową nie jest obowiązkowy pod rygorem grzechu (nie jest to święto nakazane), kościoły rokrocznie wypełniają się wiernymi, którzy chcą świadomie rozpocząć ten szczególny czas w roku liturgicznym.

Droga do Wielkanocy

Wielki Post potrwa do Wielkiego Czwartku, kiedy to Liturgią Wieczerzy Pańskiej rozpoczniemy Święte Triduum Paschalne. Te najbliższe tygodnie są szansą na duchowy „reset”. Fioletowy kolor szat liturgicznych, cichsza muzyka w kościołach i brak radosnego „Alleluja” mają pomóc w skupieniu, by z tym większą radością wyśpiewać je podczas Wigilii Paschalnej.